Baridda ilmaha ee diinta Islaamka iyo dhaqanka suubban ma aha wax bilaabma marka uu ilmuhu weynaado oo kaliya. Waa geed u baahan in laga soo bilaabo aboor-xididka (carruurnimada hore) si uu mustaqbalka u midho-dhaliyo.
Haddaba, hooyo iyo aabbo, goormay tahay wakhtiga ugu haboon ee ilmaha la tarbiyeeyo, maxayse yihiin tillaabooyinka ugu fudud ee diinta lagu baro?
1. Waa Goormay Wakhtiga Ugu Haboon Ee Ilmaha La Tarbiyeeyo?
Culumada ku xeeldheer cilmi-nafsiga carruurta iyo tarbiyada Islaamka waxay leeyihiin: "Tarbiyadu waxay bilaabataa xilliga uu ilmuhu uurka ku jiro."
Laakiin marka ay carruurtu dhashaan, wejiyada ugu muhiimsan waa:
- 0 ilaa 2 Sanno (Wejiga Maqalka iyo Dareenka): Ilmuhu weli ma hadli karo oo si buuxda wax uma fahmi karo, laakiin wuxuu kaydiyaa codadka iyo dareenka dabeecadeed ee ku hareereysan.
- 2 ilaa 5 Sanno (Wejiga Ku-dayashada): Kani waa wakhtiga ugu muhiimsan uguna haboon ee la rabo aasaaska tarbiyada. Ilmaha da'dan jira waa baraf cusub oo wixii aad ku sawirto ay ku hadhayaan. Wax kasta oo aad samayso ayuu kugu dayanayaa.
- 7 Sanno Jir: Waa da'dii rasmiga ahayd ee Nabigeenu (NNKH) nagu amray inaan carruurta ku farno salaadda.
- Waxa uu nabigeenii maxamed ahaa xadiis ku yidhi (مرو أولادكم بالصلاة وهم أبناء سبع، واضربهم وهم أبناء عشر وفرقو بين المضاجع). Oo ah ( Ubadkiina salaada ku amra inay tukadaan markay toddoba sanno so gaadhaan, kuna garaaca markay tobban sanno so gaadhaan gogoshana u kala rara wakhtigaas, oo looga jeedo hadii caruurtu so gaadho toddoba sanno in wiilasha iyo gabdhaha aan hal meel la wada seexin).
2. Tallaabooyinka Wax Ku Oolka Ah Ee Ilmaha Lagu Baro Dhaqanka Islaamka
A. Adiga Oo Noqda "Tusaale Nool" (Role Model)
Ilmuhu ma maqlo waxaad leedahay, wuxuu eegaa waxaad samaynayso. Haddii aad rabto inuu barto runta, akhlaaqda, iyo salaadda, waa inuu adiga ku arkaa adoo tukanaya, qur'aan akhrinaya, oo dadka u naxariisanaya. Marka uu arko waalidkii oo marka la addimo u ordaysa dhanka saaladda, isaguna wuu ku dayanayaa.
B. Baridda Kelmadaha "Aasaaska" Ah (Dikriga Fudud)
Laga bilaabo marka ilmuhu bilaabo hadalka (2 sanno iyo wixii ka korreeya), bar kelmadaha maalin walba la isticmaalo:
- Bismillah: Marka uu cuntada bilaabayo ama wax cabbayo.
- Alhamdulillah: Marka uu dhameysto cuntada ama uu hindhiso.
- Subhanallah/Mashallah: Marka uu arko wax qurux badan. Tani waxay ka dhigeysaa in maankiisu mar walba ku xidhnaado Ilaahay.
C. Sheekooyinka Nabiyada iyo Asxaabta
Carruurtu waxay aad u jecelyihiin sheekooyinka (Storytelling). Halkii aad ka daawan lahayd kartoonno aan faa'iido lahayn, uga sheekee sheekooyinka dhiirigelinta leh ee Nabiyada, saxaabadii yaryaraa, iyo xayawaankii lagu sheegay Qur'aanka (sida shimbirwadaagii Nabi Suleymaan ama Maroodigii asxaabul fiil). Tani waxay ku beeraysaa jacaylka diinta.
D. Ku Tababaridda Qiyamka Islaamka (Akhlaaqda)
Islaamku ma aha oo kaliya cibaado, waa hab-nololeed iyo akhlaaq. Bar ilmahaaga:
- Wadaagidda (Sharing): Inuu alaabta iyo cuntada la wadaago walaalihiis ama carruurta kale.
- Naxariista: Inaan la dhibin xayawaanka, lagana caawiyo dadka waaweyn waxyaabaha fudud.
- Salaanta: Inuu dhaho "Assalamu Alaikum" marka uu qol soo galo ama dad la kulmo.
Gunaanad:
Tarbiyadu waa safar u baahan dulqaad, ducada waalidkuna waa hubka ugu weyn. Ha ka daalin inaad u ducayso carruurtaada maalin walba.
(المال والبنون زينة الحياة الدنيا والباقيات الصالحات خير عند ربك ثواب وخير املا)
Hooyooyinka iyo aabbayaasha sharafta leh, adigu da'dee baad is tustay in ilmahaagu bilaabay inuu si dhab ah u fahmo diinta iyo akhlaaqda? Nagula wadaag khibradaada faallooyinka (comments)!
0 Comments